مقالات آموزشی

شناخت مفهوم واکنش‌پذیری عناصر در جدول دوره‌ای

0

می‌توان گفت جدول تناوبی پایه‌ای برای دانش شیمی است که می‌تواند اطلاعات بسیار مهمی را درباره خصوصیات مختلف عناصر به ما ارائه کند. واکنش پذیری عناصر ویژگی مهمی است که برای درک بهتر برخی سوالات در شیمی کنکور باید از آن آگاهی داشته باشیم. در این مقاله به واکنش پذیری عنصرهای شیمیایی که درک آن در شیمی کنکور اهمیت زیادی دارد می‌پردازیم.

روند و اصول واکنش‌پذیری

می‌دانیم که شعاع وجاذبه هسته‌اتم با یکدیگر رابطه عکس دارند. یعنی هرچه جاذبه هسته یک اتم بیشتر باشد شعاع آن کمتر است. چون لایه‌ها به هسته نزدیک‌ترند و حالت فشرده‌تری دارند و بلعکس.

حالا می‌توانیم به تاثیر این موضوع بر واکنش‌پذیری بپردازیم.

در فلزات، هرچه جاذبه کمتر و شعاع اتم بیشتر باشد، تمایل به از دست دادن الکترون بیشتر است و در نتیجه واکنش‌پذیری افزایش می‌یابد. در این شرایط پایداری کمتر می‌شود. پس می‌توان گفت پایداری با واکنش پذیری رابطه عکس دارد.

به بیان دیگر، جاذبه فلز بر روی الکترون لایه‌آخر کمتر است و همین موضوع تمایل این عناصر برای واکنش‌پذیری به‌منظور رسیدن به آرایش گاز نجیب را افزایش می‌دهد. در نافلزات هم دقیقا برعکس همین موضوع اتفاق می‌افتد.

یعنی در نافلزات، اگر به‌طور منظم جاذبه زیاد و شعاع کم شود، تمایل نافلز برای گرفتن الکترون کم می‌شود و واکنش‌پذیری کاهش می‌یابد. همچنین در این حالت پایداری نافلز زیاد است.

یک نکته کاربردی

نکته جالبی که باید بدانیم این است که، فلزی که الکترون از دست داده لایه هم از دست می‌دهد اما نافلزی که الکترون می‌گیرد، به آن لایه‌ای اضافه نمی‌شود و تنها لایه‌‌آخر آن تکمیل می‌شود. اما استثنائی هم در این‌جا وجود دارد که همان فلزات قلع و سرب است که به‌دلیل چهارظرفیتی بودن، با سایر فلزات تفاوت دارند و لایه ظرفیتی در آن‌ها از دست نمی‌رود.

توجیه واکنش‌پذیری عناصر

فلزات موجود در گروه اول جدول دوره‌ای با از دست دادن تنها یک الکترون می‌توانند به آرایش گاز نجیب قبل از خود برسند. به‌همین دلیل واکنش پذیری بالایی دارند.

از طرفی در یک گروه از بالا به پایین جاذبه‌هسته کم و شعاع اتم زیاد می‌شود و این موضوع از دست دادن الکترون را برای اتم راحت‌تر و به افزایش واکنش‌‎پذیری نیز کمک می‌کند. عکس این حالت نیز برای نافلزات اتفاق می‌افتد. بنابراین می‌توان قوی‌ترین نافلزات را هالوژن‌ها دانست که تمایل شدیدی برای گرفتن الکترون به منظور رسیدن به آرایش‌الکترونی گاز نجیب بعد از خود را دارند.

در نهایت می‌توان گفت شدیدترین واکنش بین Cs از گروه اول و F از گروه هالوژن‌ها اتفاق می‌افتد و آهسته‌ترین واکنش بین Li در گروه اول و I که یک هالوژن است انجام می‎‌شود.

pdf این مقاله را می توانید با کلیک روی لینک زیر دانلود کنید.

شناخت_مفهوم_واکنش‌پذیری_عناصر_در_جدول_دوره‌ای

Comments

Leave a reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *