می‌توان گفت آرایش‌الکترونی پایه‌ای‌ترین و مهم‌ترین بخش از دانش شیمی و شیمی کنکور است. آشنایی صحیح و دانستن اصول رسم آرایش الکترونی نه تنها به حل سوالات مربوط به این مبحث در شیمی کنکور کمک می‌کند، بلکه پایه‌ای بسیار مهم برای حل سایر سوالات درس شیمی در کنکور است.

جایگاه پراهمیت آرایش‌الکترونی

جدول دوره‌ای عناصر دارای 118 عنصر است. در این جدول عنصرها برحسب عدد اتمی مرتب شده‌اند. هر عنصر عدد اتمی خاص خود را دارد که این عدد اتمی همان تعداد پروتون‌های موجود در هسته اتم آن عنصر است.

چیدمان عناصر با این ترتیب، از قواعد خاصی پیروی می‌کند که با آشنایی با آن‌ها می‌توانیم به آسانی آرایش الکترونی هر عنصر از جدول تناوبی را رسم کنیم و اطلاعات بسیار مفیدی را درباره آن عنصر به‌دست آوریم.

نگاهی به اصل آفبا

آرایش الکترونی عنصر را با پیروی از عدد اتمی آن‌ها و برحسب قواعد اصل آفبا رسم می‌کنیم. پر شدن زیر لایه‌ها فقط به عدد کوانتمی اصلی (n) وابسته نیست بلکه از یک قاعده کلی به نام قاعده آفبا پیروی می‌کند.

قاعده آفبا نشان‌دهنده ترتیب پر شدن زیر لایه‌ها در اتم‌های گوناگون است. در این قاعده اصل بر این است که هنگام افزودن الکترون به زیر لایه‌ها، ابتدا زیر لایه‌های نزدیک‌تر به هسته که انرژی کمتری دارند پر می‌شوند و سپس زیر لایه‌های بالاتر پر خواهند شد. ترتیب اصولی پرشدن لایه‌ها در این اصل به صورت زیر است:

جادوی گازهای نجیب

میدانیم که گازهای نجیب تمایل چندانی به انجام واکنش ندارند. به‌همین‌دلیل می‌توانیم از آن‌ها به عنوان معیاری برای آسان شدن رسم آرایش‌های الکترونی استفاده کنیم. به‌این‌صورت که آرایش آن عناصر را نوشته و ترتیب لایه‌آخر هریک را به‌خاطر می‌سپاریم. سپس برای رسم آرایش الکترونی عناصر قبل و بعد از هریک از آن‌ها نزدیک‌ترین گاز نجیب به آن عنصر را به‌عنوان معیاری برای شمارش الکترون‌های عنصر قرار می‌دهیم.

آرایش زیر لایه آخر هریک از گازهای نجیب به‌صورت زیر است:

2He: 1S2

10Ne: 2P6

18Ar: 3P6

36Kr: 4P6

54Xe: 5P6

86Rn: 6P6

توجه داشته باشید اگر  عدد اتمی عنصر یک یا دو تا بیشتر از عدد اتمی گازهای نجیب باشد، آن عنصر در گروه یک یا دو جدول دوره‌ای قرار دارد و اگر عدد اتمی عنصر از یک تا پنج عدد کمتر از عدد اتمی گازهای نجیب باشد، آن عنصر متعلق به گروه 13 تا 17 است.

شباهت آرایش عناصر در گروه

آرایش الکترونی لایه آخر عناصری که در هر گروه از جدول در زیر یکدیگر قرار دارند به یک الگوی مشخص ختم می‌شود که برای دقت بیشتر در رسم آرایش الکترونی باید آن‌ها را به‌خاطر بسپارید:

گروه1: S1

گروه2: S2

گروه13: S2 P1

گروه14: S2 P2

گروه15: S2 P3

گروه16: S2 P4

گروه17: S2 P5

این ترتیب در گروه‌ها از الگوی منظمی پیروی می‌کند و به‌‌خاطر سپردن آن بسیار آسان و مفید است.

دقت در تناوب‌ها

مجموع عدد کوانتمی‌اصلی و عدد کوانتمی‌اوربیتالی نیز در هر تناوب به‌صورت‌زیر است:

تناوب اول: n+l = 1

تناوب دوم: برای گروه1و2؛ n+l = 2 و برای گروه 13تا18؛ n+l = 3

تناوب سوم : برای گروه1و2؛ n+l = 3 و برای گروه13تا18؛ n+l = 4

تناوب چهارم: برای گروه 1و2: n+l = 4 و برای گروه 13تا18؛ n+l = 5

این حالت نیز از الگوی خاصی پیروی می‌کند که شما با دقت و یادگیری آن به راحتی می‌توانید این مقادیر را برای همه تناوب‌ها به‌دست آورید.

در نهایت می‌توانیم بفهمیم که اصول جدول تناوبی دارای نظم خاصی است که دانستن آن‌ها در دانش شیمی بسیار مفید و حیاتی است. این اصول در شیمی کنکور بسیار پرکاربرد هستند و دانستن آن‌ها در حل تست‌های شیمی کنکور به ما کمک بزرگی خواهد کرد.

pdf این مقاله را می توانید با کلیک روی لینک زیر دانلود کنید.

حرفه‌ای_شدن_در_آرایش_‌الکترونی_با_5_گام